Veel mensen schrijven alsof er al een publiek meekijkt. Niet eens bewust, maar je voelt het in je zinnen. Je schrijft netter dan nodig. Voorzichtiger dan je eigenlijk bent. Je laat dingen weg, je rondt te snel af, je voegt uitleg toe om misverstanden te voorkomen, en voor je het weet is je tekst niet meer van jou maar van een denkbeeldige lezer die je tevreden probeert te houden.
Dan gaat je tekst pleasen. Of verdedigen. Of inhouden. Terwijl jij misschien juist eerlijk wilt schrijven. Niet om te shockeren, niet om te bewijzen dat je gelijk hebt, maar om te zeggen wat waar is, in jouw toon, met jouw blik, in jouw tempo. Dat is eigen regie. Niet hard, niet dominant, maar helder. Jij zit aan het stuur van je verhaal.
Hoe je je stem terugvindt
Je stem terugvinden begint vaak met iets simpels. Je schrijft eerst zonder publiek. Zodat je niet bezig bent met hoe het overkomt, maar met wat er eigenlijk gezegd wil worden. Je geeft jezelf toestemming om rauw te zijn, rommelig, direct, zoekend. Je hoeft nog niets te delen. Je hoeft het nog niet mooi te maken. Je hoeft alleen te luisteren naar wat er op papier verschijnt wanneer niemand meekijkt.
Pas later komt het tweede deel. Kiezen wat je deelt. Dan ga je redigeren, ordenen, vormgeven. Dan komt de lezer. Maar niet als eerste. Eerst jij.
Oefening: één pagina zonder publiek
Zet een timer op tien minuten. Kies een onderwerp waar je al even omheen cirkelt. En schrijf één pagina alsof niemand het ooit zal lezen.
- Schrijf wat je echt wilt zeggen.
- Zonder uitleg.
- Zonder netjes maken.
Als je merkt dat je toch weer in “publiekstaal” schiet, breng jezelf dan terug met één vraag. Wat zou ik opschrijven als ik niet bang was voor de reactie.
Laat de woorden komen. Laat ze ook even lelijk zijn. Je hoeft ze niet te verdedigen. Je hoeft alleen te blijven schrijven tot de timer afgaat.
Kiezen in plaats van twijfelen
Na die tien minuten komt er vaak een tweede valkuil. Twijfel. Je gaat teruglezen en je denkt: ja maar, is dit wel goed, klopt dit wel, kan dit wel, durf ik dit wel. Dat is het moment waarop je jezelf weer kunt verliezen.
Eigen regie betekent dat je daar één keuze tegenover zet. Niet omdat het perfect is, maar omdat het nu klopt.
Maak één keuze en zeg tegen jezelf: dit wordt de richting van mijn hoofdstuk.
Niet als definitief besluit. Wel als werkafspraak. Een richting die je nu draagt, zodat je verder kunt.
Als je later bijstuurt, is dat geen falen. Dat is schrijven.
Waarom een schrijfretraite helpt
Een schrijfretraite helpt omdat je afstand krijgt van alles wat je normaal gesproken beïnvloedt. Je bent weg van je dagelijkse rollen. Weg van gesprekken, meningen, routines. Er is minder om je heen dat je automatisch in de stand zet waarin je jezelf aanpast.
Je hebt tijd om te luisteren naar jezelf. En doordat je niet steeds opnieuw hoeft te starten, kom je sneller onder het oppervlak, op de plek waar jouw stem niet hoeft te concurreren met alles wat nog openstaat.
In die rust wordt kiezen vaak makkelijker. Omdat je weer voelt wat van jou is.